زيارت يعنى به حضور كسى رفتن و او را ملاقات نمودن. زيارت پيشوايان و بزرگان دين نيز به همين معناست. ازاين رو زيارت به محض رفتن به حرم ائمه عليهم السلام و يا بزرگان ديگر و سلام بر آنان تحقق مى يابد. بقيه كارها از جمله آداب است كه برخى از آنها ماثور يعنى از خود اهل بيت عليهم السلام دستوراتى در مورد آن وارد شده است مانند «زيارت امين الله»، «عاشورا» و... و برخى توسط عالمان تنظيم گرديده است مانند زيارت نامه هاى امامزادگان. به هر حال اصل زيارت با رفتن به حضور تحقق مى يابد و بقيه از آداب است. پس هدف زيارت برقرارى ارتباط با معصومين و اولياء الله است و در اين جهت بايد تلاش نمود، در نتيجه واجب نيست كه حتما زيارتنامه خواند، بلكه مى توان با آنها حرف زد و درد دل نمود. البته اگر طرز اين گونه حرف زدن ها را انسان از بزرگان ياد بگيرد بهتر است و زيارتنامه ها و مناجات ها در واقع همين نقش را ايفا مى نمايند.

مسلماً زيارت پيامبر اكرم (ص) و ائمه معصومين (ع) داراى آثار و اجر فراوان است و عرض ارادت به آنان و به زيارت آنان رفتن نوعى ارتباط معنوى بين زائر و ائمه (ع) مى‏باشد.

بنا به آن چه از روايات استفاده مى‏شود ائمه معصومين (ع) حاضر و ناظر بر اعمال ما هستند و به خصوص عنايت خاصى نسبت به كسانى كه به زيارت قبورشان مى‏روند دارند.

از پيامبر اكرم (ص) نقل شده كه: «من زارنى بعد وفاتى كان كمن زارنى فى حياتى وكنت له شهيداً و شافعاً يوم القيامه هر كس مرا بعد از وفاتم زيارت كند مثل كسى است كه در زمان حيات من مرا زيارت كرده است و من شاهد براى او شفات كننده در روز قيامت خواهم بود»(بحار به نقل از كامل‏الزيارات، ج 97، ص 143).

و در زيارت اذن دخول به حرم پيامبر (ص) و ائمه معصومين (ع) مى‏گوييم: «واعلم ان رسولك و خلفائك (ع) احياء عندك يرزقون يرون مقامى و يسمعون كلامى و يردون سلامى [خدايا] من مى‏دانم كه پيامبر تو و خليفه‏هاى تو زنده هستند در نزد تو و متنعم هستند و مى‏بينند جايگاه مرا و مى‏شنوند كلام مرا و جواب مى‏دهند سلام مرا».

همچنين روايات فراوانى در خصوص زيارت تك‏تك امامان به خصوص سالار شهيدان آقااباعبدالله الحسين (ع) وارد شده است. از جمله امام صادق (ع) مى‏فرمايد: «زيارت قبر امام حسين (ع) از بهترين اعمال است» و در حديث ديگرى مى‏فرمايد: «من ارادالله به الخير قذف فى قلبه حب الحسين و حب زيارته و من ارادالله به السوء قذف فى قلبه بغض الحسين و بغض زيارته هرگاه خداوند اراده خيرى به بنده خود كند در قلب او محبت امام حسين (ع) و زيارت او را قرار مى‏دهد») (وسائل الشيعه، ج 14، باب استجاب زياره الحسين (ع)).

از آن جا كه زيارت نوعى اعلام موضع و مشخص كردن خط فكرى است و آثار سازنده عجيبى دارد، آنچه به عنوان متن زيارتى خوانده مى‏شود، از نظر محتوا و جهت دهى، از حساسيتى ويژه برخوردار است. به همين جهت ائمه (ع) با آموختن نحوه زيارت به ياران خود، به اين عمل سازنده جهت و غناى بيشترى بخشيده‏اند به گونه‏اى كه زيارتنامه‏هاى رسيده از معصومان (ع)- مانند زيارت جامعه كبيره، عاشورا، آل ياسين و ناحيه مقدسه- گنجينه‏اى از تعاليم و آموزش‏هاى عالى آنان است.