پنج نکته

چند نکته را تقدیم بوستان معرفت می کنم :

یکم :

مرحم علامه طباطبایی «ره» فرموده اند مهمترین کار هر کسی در هر روزی خودسازی است »

و همه ی ماها برای عاقبت به خیری باید در در این راه جد و جهد کنیم .یکی از کارها یافتن نکات ناب دینی و درج کردن آن در بوستان است

دوم:

علامه ی محمدتقی جعفری «ره» فرموده اند : انسانها میلیونها اشستباه نکرده اند بلکه یک اشتباه کرده اند و آن این که الگوی خویش را گم کرده اند.» بنابراین اگر در سطح مسولیین و جامعه دهها مشکل دیده می شود همه و همه به این علت است که به الگوهای معصوممان توجهی عملی یا نداریم یا توجهی ناقص داریم.

سوم:

به فرموده آیت الله جوادی آملی انسانها یا عقولند یا فضولند .» عاقلها کسانی هستند که به خویشتن می اندیشند ولی فضولها به خود توجهی ندارند و همه ی توجه آنها به کردار و گفتاردیگران است پس برای رشد به مراحل بالاتر توجهی تام به خود داشته باشیم .یعنی کشیک نفس خوشتن باشیم.اگر همه ی وقت خود را صرف دیدن و نقد سیاسیون و جناح ها بکنیم پس چه وقتی به خودسازی بپردازیم؟

چهارم:

تا جایی که بنده از متون و معارف دینی متوجه شده ام عیار و ارزش اعمال در آخرت ، بر طبق معرفت انجام دهنده ی عمل خواهد بود و هرکسی معرفت بیشتری داشته باشد به تناسب آن معرفت عملش ارزش بیشتری خواهد داشت.به همین دلیل پیامبرمان فرموده اند دو نفر از امت من به نماز می ایستند ولی فاصله ی ثواب نمازهایشان زمین تا آسمان است

پنجم:

برای کسب معرفت اموری لازم است یکی از این امور مرتبط بودن با عالمی پاک باخته است. امام صادق(ع) فرموده اند : مومن به عالم نیازمند است ولی دنبال عالم بی عیب نگردید که بدون عالم می مانید . به رفیق بامعرفت نیاز دارید و دنبال رفیق بی عیب نباشید که بدون رفیق می مانید

چند نکته در مورد زیارت و زیارت نامه امام خمینی«ره»

 

یکم:

شهید مظلوم آیت الله بهشتی «ره» به طلاب توصیه می کند پنجاه هزار کلمه بخوانید و پنج کلمه بگویید» . ای کاش همه و همه به این توصیه عمل کنیم چه در باب زیارت و چه در موارد دیگر .

دوم:

به نظر بنده ی کمترین آیت الله جوادی آملی از اساتید بزرگی است که پنجاه هزار کلمه می خواند و پنج کلمه می گوید. بنابراین اگر آن بزرگ با آن همه دانش در موردی نکته ای فرمود اگر برای ماها ابهامی پیش آمد حق پرسش داریم . در مورد زیارت نامه امام خمینی«ره» نیز  اگر  جای ابهامی باشد فقط باید پرسید

سوم:

همه عزیزان می دانند که در مورد عظمت یک مومن روایاتی وجود دارد که حرمت مومن را بالاتر از خانه ی خدا می داند . در بعضی از روایات آمده است که خداوند در روز قیامت می پرسد من مریض شدم چرا به عیادتم نیامدی ؟   عرض می کند تو که خدایی خداوند که مریض نمی شود ! خداوند می فرماید اگر فلان بنده ی مومن من مریض شد به عیادتش می رفتی گویا به عیادت من خدا آمده بودی »امام حسن عسکری (ع) فرموده اند : اگر 124 هزار فرستاده ی الهی در یک صف باشند و مومنی از در وارد شود همه و همه به احترام او بلند می شوند »آیا چند سطر  متن عربی به عنوان زیارت نامه نوشتن آنهم در گستره ی شرع مقدس، برای مومنین اهل قبور با این همه عزیزی و عظمت جای تعجب دارد ؟چرا وقتی به قبرستانی می رسیم با طیب خاطر برای اهل قبور زیارت نامه می خوانیم ولی برای امام خمینی ره با آن همه عظمت علمی و عرفانی و انقلابی به بودن چند سطر زیارت نامه اعتراض و انتقاد می کنیم؟!  

چهارم:

چند سال قبل در گروه «اولین»  بحثی داشتیم که آیا مقام علام بالاتر است یا شهید؟ چون بنده نوشتم مقام عالم بالاتر است برای برخی ها خیلی غیر قابل قبول بود . به ناچار ادله ای را از روایات و ...درج کردم که عالم برتر است چون علما به انبیا اقتدا می کنند و شهدا به علما و...بنابراین عالمی چون امام خمینی«ره» که هم عالم بود و هم با چهاد فی سبیل الله بسیار مانوس بود و این  همه تدریس کرد، کتاب نوشت و همه ی جهان را متوجه اسلام کرد و... شان بسیار بالایی دارد .اگر برای این عالم با این همه ویژگی، عالمی دیگر طبق رعایت متون دینی چند سطری زیارت نامه بنویسد جای این همه تعجب دارد

نمونه هایی از فرمايش و سيره بزرگان را درباره زيارت بيان كنيد.

 

ديدگاه آيه‏اللَّه بهجت (ره)

متن ذيل از سخنان عارف عالى قدر حضرت آيه‏اللَّه العظمى بهجت (ره) است كه در مورد زيارت بيان گرديده است:

بسم الله الرحمن الرحيم

در مورد زيارت سه نظر وجود دارد:

نظر اول از وهابيان مى باشد. آن ها زيارت را شرك مى دانند. گروه دوم اهل سنّت و عده اى از شيعيان هستند كه فكر مى كنند امام وفات كرده است. هنگامى كه به حرم حضرت رضاعليه السلام مى روند گويى به زيارت قبور مى روند مى پندارند امام فوت كرده است؟ نه امام را مى بينيم، نه فكر مى كنيم كه امام مى بيند در اين مورد حالت بسيارى از ما همانند پيروان اهل سنّت است

هنگامى كه به ديدن يكى از مسئولين عالى رتبه نظام مى رويم، مثلاً رئيس جمهور، چقدر در حركات خود دقت مى كنيم؟ در كلماتى كه مى گوييم دقت مى كنيم؟ نگاه خود را برنمى گردانيم، چرا كه خدمت اين مقام هستيم اين مقام، ما را مى بيند آيا همين مواظبت و دقت را در محضر امام رضاعليه السلام هم داريم؟ گويى به زيارت مرده اى مى رويم؟ حضرت رضاعليه السلام وفات كرده است

آيا معنى اشهد انك تشهد مقامى و تسمع كلامى و ترد سلامى را مى فهميد؟ گروه سوم امام را حىّ، حاضر، ناظر و قادر مى دانند. امام عين الله ناظره است. مؤمن خدا را حاضر مى داند، واسطه خدا را هم حاضر مى داند. عينك داشته باشيم و ببينيم، مؤمن مى فهمد امام زنده است، ناظر است، قادر و مقتدر است. ائمه عليه السلام حاضرند حاضرند مى بينند جواب مى دهند. اين ها ممتاز هستند، از ملائكه بالاتر هستند. التفات ما كم است

حرم مى رويم و مى آييم فكر مى كنيم كسى ما را نديده است؟ ملائكه از ما غافل نيستند. ما را مى بينند

(بخش ديگر مربوط به موضوع در ادامه آورده شده است.)

اذن دخول‏

آيه‏اللَّه بهجت (ره) در اين زمينه مى فرمايد:

«زيارت شما قلبى باشد. در موقع ورود، اذن دخول بخواهيد، اگر حال داشتيد به حرم برويد. هنگامى كه از حضرت رضاعليه السلام اذن دخول مى طلبيد. مى گوييد: أ أدخلُ يا حجّه‏اللَّه؟ «اى حجت خدا: آيا وارد شوم؟» به قلبتان مراجعه كنيد و ببينيد آيا تحولى در آن به وجود آمده و تغيير يافته است يا نه؟ اگر تغيير حال در شما بود، حضرت عليه السلام به شما اجازه داده است.

اذن دخول حضرت سيدالشهداعليه السلام گريه است اگر اشك آمد، امام حسين عليه السلام اذن دخول داده اند و وارد شويد. اگر حال داشتيد، به حرم وارد شويد، اگر هيچ تغييرى در دل شما به وجود نيامد و ديديد حالتان مساعد نيست، بهتر است به كار مستحبى ديگر بپردازيد. سه روز، روزه بگيريد و غسل كنيد و بعد به حرم برويد و دوباره از آن حضرت اجازه ورود بخواهيد».

آيه‏اللَّه بيدآبادى نيز مى نويسد:

«تا زمانى كه شوق و ميل باطنى، به زيارت و دعا دارى، در حرم باش و زمانى كه ميل تو، به سستى گراييد بلافاصله از حرم خارج شو كه ذكر نگفتن بهتر است از ذكرى كه با غفلت و بى توجهى به محتواى ذكر همراه باشد»(1).

«در حرم مطهّر براى پدر و مادرت و نيز كسانى كه حقى بر تو دارند (مانند بزرگان دين واساتيد و خويشاوندان و دوستان) دعا و طلب رحمت نماى»(2).

ادب و تشرّف‏

تشرف امام خمينى به حرم مطهّر اميرالمؤمنين عليه السلام با آن آداب خاص و زيارت حضرت نيز شايان توجه است. با كمال ادب و متانت، اذن دخول مى خواندند سپس از طرف پايين پا وارد حرم مى شدند و مقيد بودند كه از بالاى سر مطهر حضرت اميرعليه السلام عبور نكنند و هنگامى كه مقابل ضريح مطهّر مى رسيدند، زيارت «امين اللَّه» يا زيارت ديگرى را با نهايت اخلاص مى خواندند، بعد دوباره به طرف پايين پا بر مى گشتند و در گوشه اى از حرم نشسته، نماز، زيارت و دعا مى خواندند. باز دو ركعت نماز مى خواندند و سپس برمى خاستند و با رعايت آداب و اخلاص تمام، از حرم مطهر خارج مى شدند. در ايام زيارتى و جمعه ها برنامه منظّمى براى دعا و نيايش و نماز و قرآن داشتند كه اگر كار يك نفر فقط همين باشد، نمى تواند به اين منظّمى برنامه عبادتش را اجرا كند(3).

مرحوم آقاى املايى، نقل مى كرد:

«روزى در حرم مطهّر حضرت امام حسين عليه السلام، امام خمينى را ديدم كه در ميان انبوه زائران گير كرده اند و نمى توانند قدمى به پيش بگذارند جلو دويدم و با كنار زدن مردم راه را براى ايشان باز كردم. امام با اعتراض و ناراحتى مرا از اين كار منع كردند ولى من بى توجه، به كار خود ادامه دادم ناگهان متوجه شدم كه امام از مسيرى كه من براى ايشان باز كرده ام، نيامده و تغيير مسير داده اند و در لابه لاى جمعيت به راه خود ادامه مى دهند»(4).

احترام به زائر

حضرت آيه‏اللَّه ميرزا جواد آقا تهرانى مى گويد:

از تهران با اتوبوس عازم مشهد بودم... مسافر جوانى كه كنار من نشسته بود خوابش گرفت و كم كم سرش را روى شانه من گذاشت و به خواب ناز رفت. چند دقيقه اى اين وضع را تحمّل نمودم، امّا ديدم خيلى خسته هستم و هر طورى شده بايد خودم را كنترل كنم كه مبادا خوابم ببرد حتّى مراقب بودم كه چُرت هم نزنم بالاخره تا صبح نخوابيدم و حتى چرت هم نزدم و آن شخص جوان الحمدللَّه تا مشهد خوابيد و من تمام شب را بيدار بودم و تا صبح محافظ او بودم و شانه ام را به همان صورت كه او خوابيده بود نگه داشتم كه مبادا به سبب تكان دادن شانه، او از خواب بيدار شود و موجب اذيتش شود(5).

(1) پيام حوزه، شماره 6.
000 (2) همان.
000 (3) همان، ج 4، ص. 12
000 (4) همان، ص 172 و. 173
000 (5) خاطراتى از آيينه اخلاق، ص. 39

 

 

 

زیارت نامه امامزرادگان توسط علما تنظیم شده است

زيارت يعنى به حضور كسى رفتن و او را ملاقات نمودن. زيارت پيشوايان و بزرگان دين نيز به همين معناست. ازاين رو زيارت به محض رفتن به حرم ائمه عليهم السلام و يا بزرگان ديگر و سلام بر آنان تحقق مى يابد. بقيه كارها از جمله آداب است كه برخى از آنها ماثور يعنى از خود اهل بيت عليهم السلام دستوراتى در مورد آن وارد شده است مانند «زيارت امين الله»، «عاشورا» و... و برخى توسط عالمان تنظيم گرديده است مانند زيارت نامه هاى امامزادگان. به هر حال اصل زيارت با رفتن به حضور تحقق مى يابد و بقيه از آداب است. پس هدف زيارت برقرارى ارتباط با معصومين و اولياء الله است و در اين جهت بايد تلاش نمود، در نتيجه واجب نيست كه حتما زيارتنامه خواند، بلكه مى توان با آنها حرف زد و درد دل نمود. البته اگر طرز اين گونه حرف زدن ها را انسان از بزرگان ياد بگيرد بهتر است و زيارتنامه ها و مناجات ها در واقع همين نقش را ايفا مى نمايند.

مسلماً زيارت پيامبر اكرم (ص) و ائمه معصومين (ع) داراى آثار و اجر فراوان است و عرض ارادت به آنان و به زيارت آنان رفتن نوعى ارتباط معنوى بين زائر و ائمه (ع) مى‏باشد.

بنا به آن چه از روايات استفاده مى‏شود ائمه معصومين (ع) حاضر و ناظر بر اعمال ما هستند و به خصوص عنايت خاصى نسبت به كسانى كه به زيارت قبورشان مى‏روند دارند.

از پيامبر اكرم (ص) نقل شده كه: «من زارنى بعد وفاتى كان كمن زارنى فى حياتى وكنت له شهيداً و شافعاً يوم القيامه هر كس مرا بعد از وفاتم زيارت كند مثل كسى است كه در زمان حيات من مرا زيارت كرده است و من شاهد براى او شفات كننده در روز قيامت خواهم بود»(بحار به نقل از كامل‏الزيارات، ج 97، ص 143).

و در زيارت اذن دخول به حرم پيامبر (ص) و ائمه معصومين (ع) مى‏گوييم: «واعلم ان رسولك و خلفائك (ع) احياء عندك يرزقون يرون مقامى و يسمعون كلامى و يردون سلامى [خدايا] من مى‏دانم كه پيامبر تو و خليفه‏هاى تو زنده هستند در نزد تو و متنعم هستند و مى‏بينند جايگاه مرا و مى‏شنوند كلام مرا و جواب مى‏دهند سلام مرا».

همچنين روايات فراوانى در خصوص زيارت تك‏تك امامان به خصوص سالار شهيدان آقااباعبدالله الحسين (ع) وارد شده است. از جمله امام صادق (ع) مى‏فرمايد: «زيارت قبر امام حسين (ع) از بهترين اعمال است» و در حديث ديگرى مى‏فرمايد: «من ارادالله به الخير قذف فى قلبه حب الحسين و حب زيارته و من ارادالله به السوء قذف فى قلبه بغض الحسين و بغض زيارته هرگاه خداوند اراده خيرى به بنده خود كند در قلب او محبت امام حسين (ع) و زيارت او را قرار مى‏دهد») (وسائل الشيعه، ج 14، باب استجاب زياره الحسين (ع)).

از آن جا كه زيارت نوعى اعلام موضع و مشخص كردن خط فكرى است و آثار سازنده عجيبى دارد، آنچه به عنوان متن زيارتى خوانده مى‏شود، از نظر محتوا و جهت دهى، از حساسيتى ويژه برخوردار است. به همين جهت ائمه (ع) با آموختن نحوه زيارت به ياران خود، به اين عمل سازنده جهت و غناى بيشترى بخشيده‏اند به گونه‏اى كه زيارتنامه‏هاى رسيده از معصومان (ع)- مانند زيارت جامعه كبيره، عاشورا، آل ياسين و ناحيه مقدسه- گنجينه‏اى از تعاليم و آموزش‏هاى عالى آنان است.

زيارت يعنى چه و جايگاه آن در اديان مختلف چگونه است؟

 

رسمى است ديرينه و متداول ميان اقوام مختلف و در همه اديان و مذاهب وجود داشته و دارد. فقط شكل آن و اماكن و اشخاص فرق مى كند.

اگرچه زيارت در اسلام با آنچه در بوداييان، زرتشتيان و مسيحيان مى گذرد از نظر محتوايى و روش تفاوت هاى بنيادين دارد لكن چون برانگيخته از فطرت آدمى است و به انگيزه اى درونى انجام مى گيرد، گستره اى به وسعت تمام اقوام و اديان دارد.

در بررسى اجمالى تاريخ زيارت از هزارسال پيش از ميلاد حضرت مسيح به زيارتگاه ها و اماكن مقدسى بر مى خوريم كه اقوام آشور و بابل در شهرهاى «اور، سوسا، نى پور، آنسا» داشتند.

زيارت در مذهب هندو از قدمتى تاريخى برخوردار است و براى آن آدابى همچون شستشوى بدن قبل از زيارت و عطرآگين كردن خود و پوشش براى زنان و... مقرر است. بزرگترين معابد و زيارتگاه هاى هندوها در شهر بنارس ميليون ها زائر را به سوى خود جلب مى كند. در شهر (امريت سر) كه معبد طلائى معروف در آن وجود دارد تشريفات زيارت ديدنى است.

با اين كه گسترش و عموميت زيارت و زيارتگاه هاى قديمى در كشورهاى آسيايى مانند چين، تبت، سيلان، هند، برمه، كره و ايران و... حكايت از عمق و ريشه دار بودن اين سنّت در مشرق زمين مى كند، اما بايد دانست اختصاص به نژاد و يا سرزمينى خاص ندارد. زيرا يكى از آداب مهم مذهب در مسيحيت هم، زيارت اماكن مقدسه مى باشد.

اولين زيارتگاه مسيحيان فلسطين بود. و در شهرهاى اروپا قبرهاى قديسين به صورت زيارتگاه مطرح است.

در قرون وسطى كاروان هاى عظيمى از قلب اروپا براى زيارت بيت المقدس به راه مى افتادند و به شدائد و مشكلات زيادى طى طريق مى كردند تا خود را به اورشليم برسانند.

رُم نيز بعد از بيت المقدس بزرگترين زيارتگاه ها را در خود جاى داده و زائران با نذر و نياز و دعا به آنجا مى روند.

زيارت در بين اهل سنّت نيز رواج دارد و فقهاى مذاهب اربعه اهل سنّت زيارت قبر نبىّ معظم اسلام صلى الله عليه وآله را از افضل مستحبّات مى دانند.

(بخش ديگر مربوط به موضوع در ادامه آورده شده است.)

تجديد عهد و پيمان‏

«زيارت» در شيعه، عبادتى است داراى ابعاد بسيار: انسان را در مسير «اللَّه» حركت مى دهد و توجه او را به ذات اقدسش بسيار مى كند او را هم رنگ و پيرو معصومان قرار مى دهد روح و روانش را از زنگار گناهان و آلودگى ها پاك مى كند و خلوص و طهارت را جانشين آن مى سازد. همچنين او را در جهت كارهاى اجتماعى، سياسى و فرهنگى راهنمايى مى كند و از همه مهم تر راه و روشن چگونه زيستن را به او مى آموزد. پس زائر بايد در محضر ائمه عليهم السلام تعهد نمايد كه دست به زشتى گناه نيالايد و پيمان ببندد كه بنده راستين خدا و پيرو واقعى آنان باشد.